Willkommen auf den Seiten des Auswärtigen Amts

Хархорумын 800 жил болон Герман-Монголын Хархорум экспедицийн 20 жил

нийтлэл

Орхоны хөндий нь мянга мянган жилийн тэртээгээс тал нутгийн нүүдэлчдийн эзэнт гүрнүүд бүрэлдэн тогтноход ихээхэн учир холбогдол бүхий үүрэг гүйцэтгэж ирсэн нутаг юм. Хүннүгийн үеэс улбаатай булш, Түрэгийн тахил тайлгын онгоны цогцолбор, Уйгурын бөгөөд Монголчуудын нийслэл Хар балгас, Хархорум хэмээх агуу хотууд ээлжлэн сүндэрлэж баялаг түүхийн гэрч болсон энэхүү газар нутгийг 2004 онд ЮНЕСКО-гийн Дэлхийн өвийн жагсаалтанд зүй ёсоор бүртгэгдсэн билээ.

Чингис хаан 1220 онд Монголын эзэнт гүрний анхны нийслэл болгосон Хархорум нь одоо ч гэсэн монголчуудын үндэсний ухамсарт гүн гүнзгий учир утгатай газар юм. 1254 онд тус хотод хэсэг хугацаанд амьдарсан Францыскан ёсны хувраг Вильхельм Рубрук дундад эртний Хархорумын амьдрал ахуйн тухай  дэлгэрэнгүй тэмдэглэн үлдээжээ. Тэрбээр байшин барилга бүхий сарацины хороолол болон умард хятадаас ирсэн хүмүүсийн амьдарч байсан хорооллын тухай мэдээлж, ордны дүүргийг тодорхойлон бичиж, олон янзын үндэстний бурхадын сүм хийдийн тухай дурдсан байдаг. Буддын шашны хэд хэдэн сүм, исламын хоёр дугана, загалмайтны шашны нэг сүм байсан нь хотын амьдралд олон янзын шашин шүтлэг хэвшмэл, угсаатны зүйн хувьд нээлттэй байсны тусгал болно.

Их эзэн Чингис хааны засаглалын үед 1220 онд хотыг үндэслэн байгуулсан боловч хэрмээр хүрээлэгдсэн хотыг барьж дуусгах ажил түүний хөвгүүн Өгэдэйн үед 1235 онд хэрэгжсэн ажээ. Хэдийгээр Хархорум зөвхөн 1260 он хүртэл нийслэл байсан ч, энэ хугацаанд Монголын эзэнт гүрний эрх мэдэл, засаг захиргааны төв, аян дайнаар хурааж цуглуулсан зүйлийг зөөж авчрахаас гадна шүүх засаглалын дээд шатны байгууллага энд байрлаж байсан бөгөөд эзэнт гүрний бүрэлдэхүүнд багтсан олон үндэстний хүмүүс хуран цугларсан, түүний дотор байлдан дагуулалтын үеэрх олзлогсдыг ч мөн энд авчирдаг байсан билээ. 

Эрх мэдлийн төлөөх монголчуудын өвөр хоорондын зөрчил тэмцлийн улмаас 1260 онд Хархорум эзэнт гүрний нийслэлийн байр сууриа алдсан ч засаг захиргаа, шүтлэгийн чухал төв хэвээр үлдсэн юм. Түүнчлэн гар урлалын чухал төв байсан бөгөөд Монголын эзэнт гүрний умард хэсэгт олон тооны хятад гар урчууд ажилаж байсан нь энэ үед мэдэгдэхүйц нэмэгдсэн бололтой байдаг. Хотыг нэгэн үе эвдэн сүйтгэж, нэгэн үе дахин сэргээж байсны эцэст бүрмөсөн орхигдож мөхсөний хойно 16 дугаар зууны үед түүний нурангин дээр Эрдэнэ зуу хийд байгуулагджээ.

1998 онд Бонны Их Сургуулийн Монгол судлалын хүрээлэнгийн профессор Клаус Загастерын санаачилгаар, Монголын эртний нийслэл Хархорум хотыг археологийн талаар шинжлэн судлах зорилгоор Германы Археологийн Хүрээлэн, Монгол Улсын Шинжлэх Ухааны Академи, Бонны Их Сургуулийн хооронд хамтран ажиллах гэрээг байгуулж чадсан билээ. Хорин жилийн өмнө 2000 онд ийнхүү Монгол-Германы Хархорум Экспедиц хоёр орны ерөнхийлөгч нарын ивээл дор үйл ажиллагаагаа эхэлж, эртний хотын туурийг археологийн үүднээс идэвхтэй шинжлэн судлах болсон юм.

Өнгөрсөн 20 жилийн хугацаанд эртний хотын Бурханы шашны Их сүмийн “Их танхим”, хотын төв гудамжны уулзвар, гар урчуудын хорооллын нэгээхэн хэсэг, хотын хойд хэсэгт хийсэн археологийн малтлагуудын үр дүнд эртний Хархорумыг өргөн цар хүрээтэй шинжлэн судалж чадсан билээ.  Давхцан буй энэхүү хоёр ойг хүндэтгэж Германы Археологийн Хүрээлэнгийн Улаанбаатар дахь Судалгааны төв нь фейсбүүк цувралын хүрээнд  судалгааны ажлын үр дүнгээс тоймлон танилцуулах болно.

Монгол Улсын Их сургуулийн эрдэмтэн багш, оюутан нарын бүтээл болох Монголын Эзэнт гүрний нийслэл Хархорум хотыг виртуал орчинд үзэх бол энд дарна уу.

эхлэл рүү очих